Vuurkorf en buitenhaard: regels per gemeente

Een vuurkorf op het terras klinkt als een onschuldig genoegen, maar staat in 2026 onder steeds meer druk. Steeds meer Nederlandse gemeenten beperken of verbieden het stoken in de open lucht, en het RIVM toont jaar na jaar dat houtrook bijdraagt aan slechte luchtkwaliteit. Tegelijk gelden burenrechtregels in het Burgerlijk Wetboek en kan een buurman of buurvrouw bij hardnekkige overlast naar de rechter stappen. Dit artikel zet alle regels op een rij.

Of je nu een sfeervuur in de pluktuin wilt voor de oogstmaaltijd of een vaste buitenhaard bij het terras: lees eerst de gemeentelijke regels en daarna pas de gebruiksaanwijzing van het toestel.

De wettelijke basis: drie lagen regelgeving

Er bestaat geen landelijk verbod op vuurkorven of buitenhaarden. Toch zijn ze niet overal toegestaan. De regels komen uit drie lagen:

• Algemene Plaatselijke Verordening (APV): iedere gemeente heeft een APV met artikelen over stoken in de open lucht. Sommige gemeenten verbieden alle open vuren behalve in een vuurkorf onder voorwaarden, andere verbieden ook vuurkorven binnen de bebouwde kom.
• Burgerlijk Wetboek (boek 5, artikel 37): rookoverlast die onrechtmatig is naar de buren mag niet. De rechter weegt frequentie, duur, hoeveelheid rook en de gevoeligheid van de omgeving.
• Omgevingswet en omgevingsplan: sinds 2024 kunnen gemeenten via het omgevingsplan ruimere regels stellen aan luchtkwaliteit en stookgedrag.

De praktijk is dus dat je voor jouw straat de gemeentelijke APV moet checken. De meeste gemeenten publiceren die op overheid.nl/lokale-regelgeving of via de eigen website met zoekterm 'stookbeleid'.

Vuurkorf, fire bowl, terraskachel: wat is wat

De wet onderscheidt verschillende toestellen, en dat onderscheid bepaalt vaak of iets wel of niet mag:

• Vuurkorf: open metalen korf voor hout of houtkool. Geen schoorsteen.
• Fire bowl / vuurschaal: open ronde schaal, vergelijkbaar met vuurkorf maar lager.
• Buitenhaard / outdoor fireplace: gemetselde of stalen haard met schoorsteen, vaak vast geinstalleerd.
• Chimenea: kruik-vormige terraskachel uit klei of gietijzer met schoorsteen.
• Gaskorf / bio-ethanol vuur: brandt op gas of vloeibare brandstof, geen rook of houtas.
• Vuurplaats / kampvuur: open vuur direct op de grond. In bijna alle gemeenten verboden zonder vergunning.

Een open kampvuur is in vrijwel heel Nederland verboden zonder ontheffing. Voor een vuurkorf of vuurschaal gelden vaak soepelere regels, vooral omdat het vuur opgevangen is en geen vonken naar de bodem schiet.

Stookalert: wat het betekent

Sinds 2018 publiceert het RIVM samen met provincies en GGD'en het Stookalert. Het wordt afgegeven bij ongunstige weersomstandigheden voor luchtkwaliteit: weinig wind, lage temperaturen en inversielaag, waardoor rook blijft hangen. Tijdens een stookalert is het dringende advies geen hout te stoken — binnen of buiten.

Het stookalert is een advies, geen verbod. Maar enkele gemeenten — onder andere Amsterdam, Utrecht en Nijmegen — hebben in hun APV vastgelegd dat een rookoverlast-melding tijdens een stookalert sneller leidt tot handhaving. Bekijk het actuele alert via stookalert.nl of de RIVM-app.

In 2026 zien we een trend dat meer gemeenten lokale stookzones aanwijzen waar tijdens een alert helemaal niet gestookt mag worden. Vooral in dichtbebouwde stadswijken met veel oude woningen zonder mechanische ventilatie.

Welke gemeenten zijn streng

Een paar voorbeelden van streng beleid in 2026:

• Amsterdam: vuurkorven binnen de bebouwde kom toegestaan, maar bij overlast direct handhaving. Open kampvuur verboden.
• Utrecht: APV verbiedt het tegen de wens van de buren stoken; meldingen worden actief opgepakt.
• Nijmegen: stookverbod tijdens stookalert in het hele gemeentegebied.
• Rotterdam: vuurkorf alleen op eigen terrein, niet op balkons in flats vanwege brandgevaar.
• Veluwe-gemeenten (Apeldoorn, Ede): bij droogte en code rood natuurbrandgevaar geldt een breder stookverbod, ook buiten de bebouwde kom.

Plattelandsgemeenten zijn over het algemeen soepeler, maar bij droogte slaat het natuurbrandalarm aan. De Veiligheidsregio's geven via natuurbrandrisico.nl per regio de actuele code af. Bij code oranje en rood mag je in bos- en heidegebied geen open vuur stoken.

Burenrecht en rookoverlast

Zelfs als de gemeente vuurkorven toestaat, kan een buur via het Burgerlijk Wetboek bezwaar maken. Artikel 5:37 BW verbiedt onrechtmatige hinder. De rechter kijkt naar:

• Frequentie en duur van het stoken (dagelijks 4 uur is iets anders dan 5 keer per jaar 2 uur).
• Hoeveelheid rook en geur die het buurperceel binnentrekt.
• Of er sprake is van gezondheidsklachten (astma, COPD bij de buur).
• Tijdstip (avond met open ramen versus zonnige zaterdagmiddag).
• Brandstof (droog hardhout versus vochtig naaldhout dat veel rook geeft).

Een rechter kan een verbod opleggen of een schadevergoeding toewijzen. Gemiddeld kost zo'n procedure 2.000 tot 5.000 euro aan kosten en duurt 6 tot 18 maanden. Veel burenruzies eindigen via mediation door Buurtbemiddeling, dat in de meeste gemeenten gratis is.

Veiligheid: afstanden en ondergrond

Een vuurkorf moet veilig staan. Praktische richtlijnen:

• Minimaal 3 meter afstand tot gebouwen, schuttingen, hagen en overhangende takken.
• Onbrandbare ondergrond: tegels, beton, grind of een vuurplaat. Geen kunstgras, vlonderhout of houtsnippers.
• Stabiel opgesteld op een vlakke ondergrond — een vuurkorf die kan kantelen is een serieus risico.
• Vonkenscherm of deksel bij wind boven windkracht 4.
• Blusmiddel binnen handbereik: emmer water of poederblusser.
• Toezicht tot het vuur compleet uit is en de as koud — minstens 24 uur niet wegruimen.

Ongeveer een derde van de woningbranden door buitenvuren ontstaat doordat warme as in een kunststof afvalbak of plastic zak terechtkomt. As houdt soms 48 uur sluimerend warmte vast.

Welke brandstof: hout, kool of niet stoken

De keuze van brandstof bepaalt de hoeveelheid fijnstof en de overlast. Goed gedroogd hardhout (eik, beuk, es) van maximaal 18% vochtgehalte geeft de minste rook. Vers, nat hout produceert tot 10 keer meer fijnstof. Tropisch hardhout is sterk afgeraden vanwege duurzaamheid.

Wat absoluut niet mag in een vuurkorf:

• Geverfd, gelijmd of geimpregneerd hout (sloophout, plinten, tuinmeubels).
• Spaanplaat, MDF, OSB.
• Tuinafval, bladeren, snoeihout met blad.
• Karton, papier behalve een klein beetje als aanmaaktinder.
• Plastic, piepschuim, autobanden.

Stookhout koop je bij erkende leveranciers met FSC-keurmerk en een vochtmeter-rapport. Een vochtmeter (10-30 euro) prik je in de kop van een houtblok om binnen seconden te checken of het droog genoeg is.

Alternatieven: gas, bio-ethanol en infrarood

Wie warmte en sfeer zoekt zonder rook, kan kiezen voor:

• Gaskorf: brandt op propaan of butaan uit een fles. Levert mooie vlammen, geen rook, geen as. Kosten 200-1500 euro plus gasfles. Verbruik ongeveer 0,5 kg gas per uur.
• Bio-ethanol vuur: brandt op vloeibaar ethanol. Vlammen rond 30 cm, geen rookgassen. Geschikt voor terras of overdekte buitenruimte. Brandstof is duur (3-5 euro per liter, 1 liter is 2-3 uur licht vuur).
• Infraroodverwarming: elektrische heater die mensen direct verwarmt zonder lucht op te warmen. Geen vlam, energiezuinig (1-2 kW), ideaal voor overdekt terras.
• Pellet-buitenhaard: brandt op houtpellets met geforceerde luchttoevoer. Veel minder rook dan klassiek hout, maar nog steeds emissie. Niet overal toegestaan.

Kies de oplossing die past bij je doel. Voor sfeer en marshmallows roosteren is een vuurkorf met goed hout in de meeste gemeenten prima. Voor regelmatig terraszitten op koele zomeravonden is een infrarood-heater duurzamer en buurvriendelijker.

Praktische tips voor het stoken

Wil je toch met hout stoken, doe het dan goed:

1. Check de APV van je gemeente en het actuele stookalert.
2. Praat vooraf met je directe buren; vraag of ze last hebben en hou rekening met etensgeur op terras.
3. Gebruik droog hardhout (max 18% vocht, 1-2 jaar gedroogd).
4. Maak het vuur aan met de top-down methode: grote blokken onder, kleinere boven, aanmaakhout en aanmaaktinder helemaal bovenop. Geeft 50-70% minder rook bij start.
5. Stook kort en heet in plaats van lang en smeulend — heter vuur is schoner.
6. Stop op tijd: laat hout uitbranden en blus niet met water (verspreidt as).
7. Schep koude as na 24 uur in een metalen emmer met deksel.

Een vuurkorfsessie van 2 tot 3 uur op een rustige avond met droog hout en een normale wind levert zelden klachten op. Hardnekkige overlast komt bijna altijd van slecht hout, te lang stoken of bij windstil weer met een inversielaag.

Buitenhaard vast inbouwen

Een vaste buitenhaard met schoorsteen valt onder zwaardere regels. Voor de bouwactiviteit geldt onder de Omgevingswet:

• Tot 3 meter hoog en aan de woning gebouwd: meestal vergunningvrij in het achtererfgebied.
• Hoger of vrijstaand met schoorsteen: vaak vergunningplichtig.
• Brandwerendheid: 50 cm afstand tussen kachelmantel en brandbare materialen, vuurvaste vloer onder de haard.
• Rookgasafvoer: dubbelwandig roestvast staal volgens NEN-EN 1856, schoorsteen minstens 60 cm boven het hoogste belendende dak.

Laat een vaste buitenhaard installeren door een gecertificeerde haardenbouwer (DBI of SCIOS Scope 6). Een eigen schoorsteenbouw zonder kennis leidt tot trekgebrek, terugslaande rook en in extreme gevallen een woningbrand. Voor verwante onderwerpen lees je terras aanleggen stappen en Tuinhuis vergunning onder de Omgevingswet (sinds 2024).

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief. Voor specifieke vragen over jouw situatie raadpleeg een hovenier, je gemeente of het Ctgb (toegelaten gewasbeschermingsmiddelen). Bij snoei of kap van beschermde bomen geldt de Wet natuurbescherming en mogelijk een gemeentelijke kapvergunning. Tijdens het broedseizoen (maart t/m juli) mag je geen broedende vogels verstoren.