Tuinkalender 2026: maand-per-maand wat je doet

Een tuin draait op timing. Te vroeg zaaien geeft slappe plantjes, te laat snoeien betekent volgend jaar geen bloei, en bemesten op het foute moment spoelt zo de sloot in. Deze kalender loopt 2026 door per maand en geeft je per seizoen een korte to-do voor moestuin, siertuin en gazon.

Cijfers en data zijn afgestemd op het Nederlandse klimaat zoals KNMI dat in de KNMI’23-scenario beschrijft: zachtere winters, drogere zomers en een verschoven groeiseizoen waarbij maart en oktober steeds groener worden. Pas voor jouw regio (Noord, Midden, Zuid) een tot twee weken aan.

Januari: rust en plannen

De tuin slaapt, jij niet helemaal. Januari is bij uitstek de planmaand. Bestel zaden voor 2026 voordat populaire rassen uitverkopen — bonen, tomaten en pompoenen zijn vaak in maart al weg bij gespecialiseerde leveranciers. Maak een teeltplan op papier of in een spreadsheet: welk gewas waar, vruchtwisseling per bed, gezamenlijke plantdata.

Buiten doe je weinig. Snoei alleen op vorstvrije dagen (boven 0 °C): hoogstamfruitbomen (appel, peer) op een droge dag tussen half januari en eind februari. Geen snoei op pruim of kers — die wachten tot de zomer om bacterieziekten te voorkomen. Loop dagelijks door de tuin om dode takken te markeren met touw of lint, dat scheelt zoeken in maart.

Voer in een zware vorstperiode wintervogels (mussen, koolmezen, roodborstjes). Vogelbescherming adviseert ongezouten pinda’s, vetbollen en zonnebloempitten — en altijd water in een ondiepe schaal die je dagelijks ververst.

Februari: voorzichtig op gang

De grond is nog te koud (gemiddeld 4 tot 6 °C op 10 cm) voor zaaien buiten, maar binnen begint het. Zaai vanaf half februari paprika (Capsicum annuum), aubergine (Solanum melongena) en chilipepers in zaaitrays op 22 tot 25 °C. Deze rassen hebben een lange opkweek van 10 tot 12 weken nodig.

Buiten plant je nog vorstvrije dagen knoflook (Allium sativum) — eigenlijk al vanaf oktober ideaal, maar februari kan nog. Snoei rozen niet vóór half maart; te vroege snoei stimuleert nieuwe scheuten die bij late nachtvorst (april!) kapotvriezen. Wel kun je hortensia paniculata snoeien in deze maand: knip terug tot 2 ogen op het oude hout van vorig jaar.

Eind februari mag je gazonbemester (organisch, langzaam werkend) op het gras strooien als de bodemtemperatuur boven 6 °C komt. Niet eerder: de wortels nemen het dan toch niet op en regen spoelt de stikstof naar het grondwater.

Maart: het seizoen begint

Maart is de spilmaand. Bodemtemperaturen lopen op naar 8 tot 10 °C tegen het eind, en de eerste hevige groei start. Belangrijke taken:

• Snoei rozen tussen half maart en begin april. Gebruik scherpe snoeischaar, knip 5 mm boven een naar buiten gerichte knop, schuin van die knop af.
• Zaai binnen tomaten (Solanum lycopersicum), courgette (Cucurbita pepo), paprika voortzetting, en kruiden (basilicum, peterselie). Houd 18 tot 22 °C.
• Zaai buiten vanaf half maart spinazie (Spinacia oleracea), radijs (Raphanus sativus), pastinaak (Pastinaca sativa) en peulen (Pisum sativum) op een droge dag.
• Plant pootaardappels (Solanum tuberosum) vanaf eind maart, na 2 weken voorkiemen op licht. Plantdiepte 8 tot 10 cm, afstand 30 cm in de rij, 60 cm tussen de rijen.
• Begin met dahlia’s (Dahlia) voorkiemen in potten op een lichte plek (12-16 °C), buiten plant je ze pas na de IJsheiligen.

Snoei vlinderstruik (Buddleja davidii) hard terug tot 30 tot 40 cm boven de grond. Hij bloeit op nieuw hout en wordt zo compacter en bloeit overvloediger.

April: alles tegelijk

De drukste tuinmaand. Vorst kan tot half mei nog toeslaan (de IJsheiligen vallen op 11–14 mei), dus blijf voorzichtig met vorstgevoelige gewassen.

• Zaai buiten worteltjes (Daucus carota), bieten (Beta vulgaris), bonen (vanaf eind april), sla, andijvie en boerenkool.
• Plant ui-sets (Allium cepa) en sjalotten op rijafstand 25 cm, 10 cm in de rij.
• Bemest fruitbomen en bessenstruiken met goed gerijpte compost (5 cm dikke laag rond de stam, niet tegen de stam).
• Begin met bestrijden van slakken bij vochtige dagen — gebruik biologische slakkenkorrels (ijzerfosfaat, toegelaten op het Ctgb-register), of bierval, of handmatig rapen na zonsondergang.
• Zet vroege siermateriaal-bedden in: violen (Viola), vergeet-mij-nietjes (Myosotis sylvatica), primula’s.

Maai het gazon voor het eerst zodra het 5 tot 6 cm hoog staat (meestal eind maart of begin april). Houd de eerste maaibeurt op 4 cm — niet korter, dan stresst het gras nog te veel.

Mei: na de IJsheiligen alles erin

Vanaf 15 mei is de kans op nachtvorst minimaal. Plant nu vorstgevoelige gewassen buiten:

• Tomaten op 50 tot 60 cm afstand, met steunstokken van 1,8 m direct erbij.
• Courgette op 80 cm afstand (ze worden enorm), 1 plant per 0,8 m².
• Komkommer (Cucumis sativus), aubergine, paprika, basilicum.
• Dahlia’s en gladiolen (Gladiolus) — plant gladiolen in groepen van 5 tot 10 op 10 cm diep.
• Eenjarige zomerbloeiers: cosmos (Cosmos bipinnatus), goudsbloem (Calendula officinalis), zonnebloem (Helianthus annuus).

Snoei voorjaarsbloeiers (forsythia, sneeuwbal, ribes) direct na de bloei. Knip uitgebloeide takken terug tot een gezonde zijscheut. Niet snoeien in de zomer — dan halveer je de bloei van volgend jaar.

Begin met het uitdunnen van zaailingen: laat 1 plant per 8 tot 10 cm staan voor wortels, biet en sla. Te dicht zaaien geeft slap loof en kleine wortels.

Juni: de groeispurt

Lang licht, warmte en regelmatige regen of bewatering. De moestuin levert nu volop:

• Oogst aardbeien (Fragaria × ananassa), spinazie, sla, radijs, eerste worteltjes, postelein.
• Diev tomaten wekelijks: knip de okselscheuten weg tussen blad en hoofdtak. Behoud 1 tot 4 stengels per plant (afhankelijk van ras).
• Zaai een tweede ronde sla, andijvie, sperzieboon en wortels voor zomeroogst.
• Geef vaste planten een handvol gerijpte compost als ze nu bloeien (pioenen, lupines).
• Knip uitgebloeide rozen terug tot 5 mm boven een 5-blad — stimuleert tweede bloei in augustus.

Bij hete dagen (boven 25 °C) vroeg in de ochtend water geven, niet midden op de dag. Op klei- en leemgrond geef je liever 1 keer per week diep (15 tot 20 liter per m²) dan elke dag een beetje. Daarmee dwing je wortels naar beneden te groeien.

Maai het gazon nu wekelijks op 4 tot 5 cm hoogte. Een hoger gazon verdraagt droogte beter en houdt onkruid eronder.

Juli: oogst en hittezorg

De warmste maand. KNMI verwacht in 2026 opnieuw 1 tot 3 hittegolven (5 dagen ≥ 25 °C waarvan 3 ≥ 30 °C).

• Oogst tomaten, courgette, sperzieboon, snijbiet, prei, ui, knoflook (loof geel = oogsttijd).
• Bewater 's ochtends vroeg of 's avonds laat. Mulch alle moestuinbedden met stro of houtsnippers (5 cm) tegen verdamping.
• Snoei laat-bloeiende heesters niet — wacht tot na bloei.
• Knip lavendel terug direct na de hoofdbloei (eind juli) tot 2/3 van de hoogte. Snoei nooit in oud verhout — alleen in groen blad.
• Geef containerplanten en hangmanden 2× per dag water. Voeg 1× per week vloeibare mest toe (universal of tomaten-meststof).

Niet snoeien tijdens broedseizoen (maart t/m juli) op heggen waar zich nesten bevinden. Vogelbescherming en de Wet natuurbescherming verbieden het verstoren van broedende vogels.

Augustus: tweede helft, tweede ronde

Augustus is een meet-en-toets-maand. Plant winterprei (Allium ampeloprasum), zaai groenbemester op vrijgekomen bedden (bladrammenas, phacelia of wikke), en bestel bloembollen.

• Bestel narcissen (Narcissus), tulpen (Tulipa) en krokussen (Crocus) bij KAVB-leden voor levering september-oktober.
• Snoei klimrozen direct na de hoofdbloei: knip uitgebloeide takken kort, leid jonge scheuten horizontaal voor meer bloemknoppen volgend jaar.
• Oogst pruimen (Prunus domestica), eerste appels (afhankelijk van ras: James Grieve, Discovery), bramen.
• Zaai winterspinazie en veldsla voor oogst in oktober-november.
• Heg bijknippen — buiten broedseizoen mag dit nu probleemloos. Bij koniferen niet later dan eind augustus.

Lege bedden niet kaal laten over de winter. Een groenbemester voorkomt uitspoeling van voedingsstoffen en houdt het bodemleven actief.

September: omschakelen

De zon zakt, dauw neemt toe. Belangrijk: oogst voor het écht koud wordt en plant najaarsbeplanting.

• Plant bloembollen vanaf half september: krokus eerst, dan narcis, hyacint en tulp (laatste: oktober-november). Plantdiepte = 2 tot 3× de bolhoogte.
• Plant heesters en bomen vanaf eind september — de bodem is warm, regen is voldoende, wortels vinden hun draai voor de winter.
• Oogst pompoenen (Cucurbita maxima) en tafelaardappelen.
• Verplaats vaste planten die te groot zijn geworden (pioenen niet — die haten verplaatsen).
• Zaai gras op kale plekken; bodemtemperatuur is nog 14 tot 18 °C en kiemt in 7-14 dagen.

Maai gazon op 5 tot 6 cm — niet korter de winter in. Stel snoei van vruchtbomen uit tot januari/februari.

Oktober en november: opruim en plant

De tuin gaat slapen, maar er is nog veel te doen.

• Plant tulpen tot half november. Late planting (vorstgevoelig herfst) verkleint risico op tulpenvuur.
• Hark blad bijeen — niet alles weggooien. Een bladhoop in een hoek (1 m²) is overwinteringsplaats voor egels en kevers.
• Snoei niet — afgezien van ziek of dood hout. Vaste planten kun je laten staan: vorm en zaaddozen voeden vogels en geven structuur in de winter.
• Bedek kwetsbare planten (passiebloem, vijgenboom) met jute of vliesdoek bij vorstdagen onder -5 °C.
• Schoon vijver — verwijder afgevallen blad uit het water of dek af met net (anders rot het en verstikt vissen).

November is de ideale maand voor het planten van rozen op stevige wortelstok (bare-root), heesters en hagen. De grond is nog warm genoeg, vorstvrije dagen zijn voldoende.

December: stilte en voorbereiding

Het tuinjaar sluit af. Loop één laatste keer rond, controleer steunstokken, hark blad weg van gazon (anders schimmelt het gras eronder), en vul de regenton aan met overloop.

• Zorg dat de waterleiding en buitenkraan zijn afgetapt voor vorst.
• Zet gereedschap binnen, schoon en droog. Schuur stelen, olie scharnieren.
• Plan rond Kerst je teeltplan voor 2026.
• Voer wintervogels: 1 vetbol per dag voor 5 m² beplanting volstaat. Ververs water bij vorst.
• Snoei vorstvrije dagen oudere appel- en perenbomen.

Zo dien je 2026 in: een tuin in winterrust, plan klaar, gereedschap gepoetst, bestelling op de planken. Voor wie nu klaar wil zijn met de juiste basisuitrusting kan beginnen met Tuingereedschap voor beginners: de basisset 2026 of het bodemtype controleren in Welke planten passen bij jouw bodem? pH, zand en klei.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief. Voor specifieke vragen over jouw situatie raadpleeg een hovenier, je gemeente of het Ctgb (toegelaten gewasbeschermingsmiddelen). Bij snoei of kap van beschermde bomen geldt de Wet natuurbescherming en mogelijk een gemeentelijke kapvergunning. Tijdens het broedseizoen (maart t/m juli) mag je geen broedende vogels verstoren.